MEVZUAT VE GIDA GÜVENLİĞİ
Yanıltıcı bilgilendirme tam olarak nedir?
Yanlış bilgi vermek ile yanıltıcı olmak aynı şey değil. İkincisi, doğru bilgilerle de gerçekleşebilir.
Hızlı bilgiler
- Etiketleme, tanıtım ve sunumun tüketiciyi yanıltıcı olmaması esastır.
- Yanıltıcılık, verilen bilginin doğruluğundan bağımsız olarak bıraktığı izlenimle de oluşabilir.
- Gıdanın sahip olmadığı bir etkiyi ima etmek de bu kapsamdadır.
- Görsel, ürün adı, punto ve yerleşim de yanıltıcılık değerlendirmesine dâhildir.
Mevzuatın en geniş kapsamlı ilkesi bu: tüketiciyi yanıltmamak. Geniş olduğu için de en çok tartışılan başlık.
Ayırt edici nokta şudur: yanıltıcılık için yanlış bilgi vermek gerekmez. Doğru bilgilerle yanlış bir izlenim oluşturmak da yeterlidir.
Dört yanıltıcılık biçimi
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| Ürünün niteliği hakkında | Bileşimi, miktarı, üretim yöntemi veya menşei konusunda yanlış izlenim |
| Sahip olmadığı bir özellik atfetme | Ürünün taşımadığı bir etkiyi ima etmek |
| Benzer ürünlerden ayrıştırma | Aynı özelliği taşıyan tüm ürünler için geçerli bir durumu kendine özgüymüş gibi sunmak |
| Vurgu ve yerleşimle | Doğru bir bilgiyi orantısız büyüterek yanlış ağırlık kazandırmak |
“Herkeste var ama biz yazıyoruz” tuzağı
Bir ürünün taşıdığı özellik, aynı kategorideki tüm ürünlerde bulunuyorsa bunu ayırt edici bir üstünlük gibi sunmak yanıltıcı sayılır.
Mevzuat gereği zaten bulunmaması gereken bir maddenin yokluğunu vurgulamak da aynı kapsamdadır. Bu ifadeler, diğer ürünlerin o maddeyi içerdiği izlenimini doğurur.
Vurgu ve punto
Kılavuz birçok yerde punto ve vurgu kurallarına yer verir: ikame bileşenin ürün adının yanında ve belirli bir punto oranıyla yazılması, ek ifadelerin ana ifadeden daha belirgin olmaması, alerjenlerin listeden ayrılacak biçimde vurgulanması. Menü onay sürecinde bu kurallar metinle birlikte değerlendirilir.
Sağlık etkisi ima etmek
Gıdaların hastalıkları önlediği, tedavi ettiği veya iyileştirdiğine dair ifadeler kullanılamaz. Bu, doğrudan iddia edilmese de ima yoluyla oluşturulan izlenimi de kapsar.
Menülerde “bağışıklık güçlendirici”, “detoks” gibi ifadeler bu açıdan riskli alanlardır ve kullanılmadan önce beyan mevzuatı üzerinden değerlendirilmelidir.
Pratik test
Bir ifadenin yanıltıcı olup olmadığını değerlendirmenin pratik yolu şu soruyu sormaktır: bu ifadeyi okuyan bir tüketici, ürün hakkında gerçekte olmayan bir şey mi bekler?
Cevap evetse, ifade doğru olsa bile yeniden yazılmalıdır.
Menüyü bu gözle okuyun
MENUONAY İLE
Menüyü bütün olarak inceletin
- Menü içeriği mevzuat gereklilikleri açısından gıda mühendisi tarafından incelenir.
- Terim, görsel, punto ve yerleşim birlikte değerlendirilir.
- Kullanım koşulu tanımlı ifadeler işaretlenir; koşulu karşılamayan uyarı üretir.
- Onaylı sürüm tarih ve sicil bilgisiyle arşivlenir.
Menü kontrolü için: menuonay.com
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği — Resmî Gazete, 26.01.2017, sayı 29960 (mükerrer)
- TGK Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu — Revizyon 2, 10.03.2026 — kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/204259 — Bölüm 2, temel ilkeler ve beyanlar
- 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özgü yükümlülükler için ilgili mevzuatı ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü esas alınız.
İlgili yazılar
“Doğal” ve “%100” ifadeleri: menüde yeni kurallar
Menüdeki sıfatlar serbest değil. “Doğal”, “%100” ve “saf” ifadelerinin her birinin...
Menü fotoğrafları da denetleniyor mu?
Evet. Görsel de bir beyandır ve bileşimle uyumlu olmak zorundadır. Aroma verici...
Menü bilgilendirmede ceza ne kadar?
İşletmelerin en çok sorduğu soru bu. Cezalar 5996 sayılı Kanunun 40’ıncı maddesine göre...

