“Katkısız” ve “içermez” beyanları hangi durumda yasal?

Menülerde giderek daha sık görülen bir eğilim var: ürünü neyin içerdiğiyle değil, neyi içermediğiyle tanımlamak. Katkısız, palm yağı içermez, glukoz şurubu içermez.

Mevzuat bu alanı dar tutar. Sebebi basit: yokluk beyanı, aynı kategorideki diğer ürünlerin o maddeyi içerdiği imasını taşır ve bu ima çoğu zaman yanıltıcıdır.

Genel kural: yokluk beyanı serbest değil

Kılavuzda belirlenen hükümler dışında gıda bileşenlerinin yokluğuna dair beyanlar kullanılamaz. “Ayçiçek yağı içermez”, “glukoz şurubu içermez”, “palm yağı içermez” gibi ifadeler bu kapsamda uygun değildir.

Buna karşılık alternatif bileşen kullanıldığına dair olumlu ifadeler kullanılabilir: “pancar şekeri kullanılmıştır”, “zeytinyağı kullanılmıştır” gibi. Yani mesajı olumsuzdan olumluya çevirmek çoğu durumda çözümdür.

“Katkısız” ne zaman yazılabilir?

Katkı maddesi kullanımına izin verilen bir gıdada, doğasından gelen hariç olmak üzere taşınma prensibi kapsamında bileşenlerinden gelen herhangi bir katkı maddesi de yoksa “katkısız” veya “katkı maddesi içermez” ifadeleri kullanılabilir.

Bu ifadeler “%100 katkısız”, “tamamen katkısız”, “en katkısız”, “hiç katkı yoktur” biçiminde kullanılamaz.

Fonksiyonel sınıfa atıf

Bir veya birden fazla katkı içeren gıdalarda, belli bir katkının yalnızca fonksiyonel sınıf adına atıfta bulunan “… içermez” ifadeleri kullanılabilir. Renklendirici kullanılmasına izin verilen bir gıdada renklendirici kullanılmamışsa “renklendirici içermez” yazılabilir.

Ancak katkı maddesinin kendi adına atıfla yokluk beyanı yapılamaz; “monosodyum glutamat eklenmemiştir” ifadesi kullanılamaz. Aroma vericilerin yokluğuna dair beyan da yapılmaz.

Tanımlı istisnalar

“İlave şeker içermez” için ek zorunluluk

Bu beyanın kullanılabilmesi için gıdada herhangi bir mono- veya disakkarit ya da tatlandırma özelliği için ilave edilen başka bir gıda bulunmaması gerekir. Gıda doğal olarak şeker içeriyorsa etikette “doğal olarak şeker içerir” ifadesine de yer verilir.

Yani beyan tek başına yazılamaz; yanında açıklayıcı ifadeyi taşımak zorundadır.

Menüdeki yokluk beyanlarını denetleyin