LABORATUVAR VE ANALİZ
Analiz sonucu uygunsuz çıktı, ne yapmalı?
Uygunsuz sonuç bir başarısızlık değil, sistemin çalıştığının göstergesi. Belirleyici olan sonucun kendisi değil, ardından ne yapıldığı.
Hızlı bilgiler
- Uygunsuz sonuçta ilk adım ürünün durumunu belirlemek, ikinci adım kaynağı daraltmaktır.
- Kaynak dört yerde aranır: hammadde, süreç, personel veya ekipman.
- Düzeltici faaliyet kaydı sorumlu ve termin tarihiyle açılmalı, kapanmadan kapatılmamalıdır.
- Doğrulama analizi yapılmadan düzeltici faaliyet tamamlanmış sayılmaz.
- Toplu tüketim yerlerinde tek numune alınır ve “M” değerine göre değerlendirilir; hiçbir numune “M” değerini geçemez.
Laboratuvar raporunda kırmızı bir satır görmek rahatsız edicidir. Ancak analiz yaptırmanın amacı zaten budur: sorunu tüketiciden önce görmek.
Uygunsuz sonucu olan bir işletme ile hiç analiz yaptırmayan bir işletme arasındaki fark, ilkinin ne olduğunu biliyor olmasıdır.
Beş adımlık sıra
| Adım | Yapılacak |
|---|---|
| 1. Ürün durumu | İlgili parti hâlâ serviste mi? Değilse tüketim tarihi belirlenir |
| 2. Limit karşılaştırma | Sonuç ilgili mevzuat limitiyle karşılaştırılır; uygun, sınırda veya uygunsuz olarak sınıflandırılır |
| 3. Kaynak analizi | Hammadde, süreç, personel ve ekipman ayrı ayrı değerlendirilir |
| 4. Düzeltici faaliyet | Yapılacak işlem, sorumlu kişi ve termin tarihi kayda girilir |
| 5. Doğrulama analizi | Faaliyet sonrası tekrar analiz planlanır; iki sonuç yan yana arşivlenir |
Sonuç nasıl okunur: n, c, m ve M
Mikrobiyolojik kriterler dört değerle ifade edilir. “n” alınacak numune sayısını, “c” kusurlu olmasına izin verilen numune sayısını, “m” kabul edilebilir düzeyi, “M” ise hiçbir numunenin aşamayacağı üst sınırı gösterir.
Toplu tüketim yerlerinde bir adet numune alındığı ve doğrudan “M” değerine göre değerlendirildiği için tablo pratikte tek bir eşiğe iner: sonuç “M” değerini aşıyorsa uygunsuzdur. Bu, üretim tesislerine göre daha keskin bir değerlendirmedir.
Kaynağı daraltmak
Aynı üründe tekrarlayan bir uygunsuzluk genellikle hammadde veya tedarikçi kaynaklıdır. Farklı ürünlerde aynı anda görülen bir uygunsuzluk süreç veya ekipman kaynaklıdır. Belirli bir vardiyada yoğunlaşan sonuçlar ise personel uygulamasına işaret eder.
Bu üç kalıp, kaynağı büyük ölçüde daraltır ve gereksiz müdahaleyi önler.
Sınırda çıkan sonuçlar
Limitin hemen altında kalan sonuçlar “uygun” olarak kaydedilir ama uyarı niteliği taşır. Bu değerlerin izlenmesi, uygunsuzluk oluşmadan müdahale imkânı verir. Otomatik limit karşılaştırma; sonuçları uygun, sınırda ve uygunsuz olarak renk kodlar, böylece sınırda olanlar gözden kaçmaz.
Düzeltici faaliyetin kapanması
Bir düzeltici faaliyet, yapılan işlem yazıldığında değil doğrulama analizi uygun çıktığında kapanır. Kayıt bu şekilde kurulduğunda, açık kalan faaliyetler görünür olur ve unutulmaz.
İki sonucun yan yana arşivlenmesi, iyileşmenin belgelenmesini sağlar. Bu belge denetimde de kurumsal müşteri değerlendirmesinde de işe yarar.
Tekrarlayan uygunsuzluklar
Aynı ürün veya aynı noktada tekrar eden sonuçlar, tek tek bakıldığında rastlantı gibi görünür. Zaman içindeki seyri grafikle izlendiğinde ise kronik bir sorun olarak ortaya çıkar.
Kronik sorunlar genellikle ekipman veya yerleşim kaynaklıdır ve tek seferlik temizlikle çözülmez.
Uygunsuz sonuç geldiğinde
MENUONAY İLE
Sonucu kapatmayın, çözün
- Sonuçlar mevzuat limitleriyle karşılaştırılır; uygun, sınırda ve uygunsuz olarak renk kodlanır.
- Gıda mühendisi uygunsuzluğun olası kaynağını değerlendirir.
- Düzeltici faaliyet sorumlu ve termin tarihiyle açılır; kapanmadan kayıt kapanmaz.
- Doğrulama analizi planlanır; iki sonuç yan yana arşivlenerek iyileşme belgelenir.
Sonuç yönetimi için: menuonay.com
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği — Resmî Gazete, 13.02.2025
- 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu
- Gıda Hijyeni Yönetmeliği — Resmî Gazete, 17.12.2011, sayı 28145
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özgü yükümlülükler için ilgili mevzuatı ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü esas alınız.
İlgili yazılar
Yıllık numune planı nasıl kurulur?
Analiz hatırlandıkça yaptırıldığında hem pahalı hem eksik olur. Risk temelli bir yıllık...
Yüzey svabı: temizliğin doğrulanması
Temiz görünmek ile temiz olmak farklı şeyler. Yüzey svabı, temizlik planının gerçekten...
Sıcaklık kayıtları ay sonunda toplu dolduruluyor
Geriye dönük doldurulan kayıt, kayıt değildir. Denetimde de, bir sorun anında da ilk fark...

